„Miałam w Afryce farmę u stóp gór Ngong”. Muzeum Karen Blixen, Nairobi. Kenia

 

23 grudnia 1912 roku, ku zaskoczeniu rodziny, Dunka Karen Christentze Dinesen (1885–1962) wraz ze szwedzkim arystokratą Brorem Blixen-Finecke ogłosili swoje zaręczyny. Nie mogąc podjąć decyzji co do miejsca zamieszkania, zdecydowali się, za poradą i inspiracją rodziny, osiąść za granicą, w Brytyjskiej Afryce Wschodniej. Ta inspiracja pochodziła od wuja Brora, hrabiego Mogensa Frijsa osiadłego w Naivasha. Pomoc (finansową) zaoferował wujek Karen, Aage Westenholz (1859–1935), który dorobił się fortuny na Półwyspie Indochińskim oraz jego siostra, matka Karen.

Na początku 1913 roku, już po zaręczynach z Karen, Bror wyjechał do Afryki. W grudniu tego roku dołączyła do niego narzeczona. Pobrali się w Mombasie 14 stycznia 1914 roku. Po ślubie Karen przyjęła tytuł baronowej Blixen i posługiwała się nim aż do ponownego ożenku jej byłego męża w 1929 roku.

Karen i Bror planowali hodowlę bydła. I rzeczywiście, po przybyciu do Kenii Borr kupił 280 hektarów ziemi i rozpoczął pracę nad utworzeniem farmy hodowlanej, jednakże jeden ze znajomych przekonał go, że uprawa kawy będzie bardziej opłacalna. Kiedy Karen przybyła, było już za późno na zmianę decyzji.

Firma Karen Coffee Company, sfinansowana przez wspomnianego już wuja Karen, Aage Westerholza, zakupiła w 1916 roku farmę Mbogani – co tłumaczy się jako „dom w lesie” – w pobliżu wzgórz Ngong na południowy zachód od Nairobi (około 16 kilometrów od dzisiejszego centrum Nairobi). Posiadłość zajmowała 2400 hektarów z czego pod uprawę kawy wykorzystywane było 240 hektarów. Reszta ziemi to tereny wypasowe dla zwierząt miejscowej ludności, w dużej części pracowników farmy, oraz naturalnego lasu.

Pierwsze lata Karen i Bror spędzili w domu na terenie farmy (byłe mieszkanie zarządcy), dopiero w 1917 roku kupili od szwedzkiego inżyniera Ake Sjogrena posiadłość położoną na skraju farmy (z domem zbudowanym w 1912 roku).

Bardzo szybko Bror stracił zainteresowanie farmą –„zrozumiał, że nie zarobi na tym tyle, ile się spodziewał”. Zajął się tym „co kochał najbardziej, czyli myślistwem” – i bujnym życiem towarzyskim. „Zwykle zatem on był w buszu a Karen samotnie zajmowała się domem i farmą”.

Ostatecznie w 1920 roku wystąpił o rozwód, oficjalnie małżeństwo przestało istnieć w 1925 roku. Karen przejęła zarządzanie farmą w 1921 roku. A łatwo nie było – ze względu na wysokie położenie (około 1820 m n.p.m.) teren nie nadawał się do uprawy kawy.

Już wcześniej, 5 kwietnia 1918 roku Bror i Karen poznali w Klubie Muthaiga, w Nairobi, angielskiego myśliwego Denysa Fincha Hattona (1887–1931). Finch Hatton często podróżował między Afryką a Anglią i okazjonalnie odwiedzał Blixenów. Po rozstaniu z mężem, Karen i Finch Hatton nawiązali bliską przyjaźń, która ostatecznie przerodziła się w długotrwały romans. Finch Hatton uczynił farmę Karen swoją bazą wypadową w latach 1926–1931 i zaczął organizować safari dla zamożnych myśliwych. Wśród jego klientów był Edward, książę Walii (przyszły Edward VIII). Finch Hatton zginął w katastrofie dwupłatowca de Havilland Gipsy Moth w marcu 1931 roku.

Jeszcze przed śmiercią Fincha Hattona Karen została zmuszona do likwidacji farmy, której sytuacja ciągle się pogarszała. Do problemów z uprawą kawy (ze względu na wspomniane wyżej położenie farmy na dużej wysokości, co nie sprzyjało uprawie kawy oraz długotrwałej suszy) doszedł spadek cen kawy związany z globalnym kryzysem gospodarczym, rosły długi, rodzina odmówiła dalszego finansowania farmy. Ostatecznie farma została sprzedana, w sierpniu 1931 roku Karen powróciła do Danii. Do Kenii nigdy już nie wróciła. 

Farmę kupił/a Rémy Martin (brak bliższych danych; jest to również nazwa założonej w 1724 roku francuskiej firmy zajmującej się głównie produkcją i sprzedażą koniaku), który podzielił ziemię na ośmiohektarowe działki na sprzedaż. Zabudowane tworzą dzisiaj dzielnicę Nairobi – Karen.

Dom Karen Blixen nabył w 1935 roku podpułkownik G. Lloyd, oficer armii brytyjskiej i mieszkał w nim do swojej śmierci w 1954 roku. Po jego śmierci stał się własnością córek i był okresowo zamieszkiwany przez ich rodziny. W 1964 roku został zakupiony przez rząd duński i przekazany rządowi kenijskiemu jako darowizna z okazji uzyskania niepodległości (Kenia uzyskała niepodległość 12 grudnia 1963 roku).

Rząd sfinansował budowę szkoły żywienia/szkoły medycznej w pobliżu domu Karen, w którym mieszkał dyrektor szkoły. Po sukcesie filmu „Pożegnanie z Afryką” z 1985 roku, nabyciem domu zainteresowały się Narodowe Muzea Kenii z zamiarem utworzenia Muzeum Karen Blixen.

Muzeum otwarto w 1986 roku.

Wiele mebli, które Karen sprzedała przed wyjazdem do Europy udało się odzyskać i są eksponowane w muzeum. Dużą część wyposażenia stanowią rekwizyty filmowe, które producent filmu podarował muzeum po zakończeniu zdjęć. Przed domem wystawa maszyn rolniczych używanych na farmie oraz sprzętu z zakładu przetwórstwa kawy.

Pokryty marną trawą niewielki teren, właściwie polana, otoczony jest gęstymi zaroślami. Mimo, że nikt chyba nie przedarłby się przez taki busz, kilku panów strażników (siedzą w pobliżu krzaków) bacznie obserwuje zwiedzających.

Szkoda tylko, że wzgórz Ngong nie widzę. Może te zarośla je zasłaniają, może zamglone powietrze nie pozwala ich dostrzec…

Post o Muzeum Karen Blixen w Danii: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/02/za-sprawa-filmu-pozegnanie-z-afryka.html

Za sprawą filmu „Pożegnanie z Afryką”. Muzeum Karen Blixen w Rungsted. Dania

„Za sprawą” filmu, bo gdyby nie film „Pożegnanie z Afryką”, autorka książki o takim samym tytule, będącej kanwą filmu, chyba nie byłaby tak znana na całym świecie, a miejsce, w którym żyła, nie stałoby się muzeum. Mimo, że była kilkukrotnie nominowana do literackiej nagrody Nobla. 

Karen Christence von Blixen-Finecke (1885–1962) – Karen Blixen – to duńska pisarka, znana głównie ze wspomnień o swoim życiu w Kenii, gdzie spędziła lata 1914–1931. Karen urodziła się w Rungsted/ Rungstedlund (ok. 24 kilometry na północ od Kopenhagi) w zamożnej rodzinie. Kształciła się w Kopenhadze, Paryżu i Rzymie. Ukończyła też Akademię Sztuk Pięknych w Kopenhadze.

14 stycznia 1914 roku wyszła za barona Brora von Blixen-Finecke swojego dalekiego szwedzkiego kuzyna. Ślub odbył się już w Mombasie, w Kenii, która wówczas była częścią Brytyjskiej Afryki Wschodniej. Karen i Bror planowali założyć farmę hodowlę bydła, ostatecznie uznali, a właściwie mąż Karen uznał, że uprawa ​​kawy będzie bardziej opłacalna.

Małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Zakończyło się separacją (1921) i rozwodem (1925). Od tego czasu Karen sama zajmowała się plantacją kawy. Do  1931 roku, kiedy załamanie się rynku kawy, a i inne okoliczności, zmusiły ją do sprzedaży farmy i powrotu do ojczyzny, do Danii. Wróciła do rodzinnej posiadłości – Rungstedlund, w której mieszkała do śmierci w 1962 roku.

Historia posiadłości sięga 1520 roku ale najstarsza część obecnego domu, będącego częścią majątku rolnego,  pochodzi z około 1680 roku. Wtedy pełnił on funkcję zajazdu i majątku rolnego.

Zajazd zamknięto w 1803 roku. Aron David, który był jego właścicielem w latach 1821–1868, połączył go z sąsiednimi posiadłościami: Rungstedgaard, Sømandshvile og Folehavegård. W 1879 roku posiadłość kupił Wilhelm Dinesen, ojciec Karen Blixen. Zamieszkał tam po jego ślubie z Ingeborg Westenholz w 1881 roku. W tamtym czasie domostwo składało się z czterech skrzydeł. Dwa z nich spłonęły w 1898 roku i nigdy nie zostały odbudowane.

Właśnie w Rungstedlund przyszła na świat późniejsza baronowa Blixen, tam spędziła dzieciństwo i tam zamieszkała ponownie po powrocie z Afryki w 1931 roku. Sześć lat po opuszczeniu Kenii, w 1937 roku, Karen Blixen wydała książkę Pożegnanie z Afryką, w której wspomina lata spędzone w Kenii.  

Karen Blixen lubiła pisać w pokoju zwanym Pokojem Ewalda. Nazwa ta związana jest w pobytem w tym domu, w XVIII jeszcze wieku, duńskiego pisarza i dramaturga Johannesa Ewalda, który po ataku dny moczanowej przebywał na rekonwalescencji właśnie w Rungstedlund (w latach 1773–1775).

W posiadłości rodziców Karen Blixen mieszkała aż do swojej śmierci w 1962 roku.

W 1958 roku Karen Blixen wraz z rodzeństwem założyła Fundację Rungstedlund, która miała być właścicielem i zarządcą posiadłości po jej śmierci. Dwadzieścia dziewięć lat po śmierci Karen, w 1991 roku, w domu w którym spędziła większość życia, zostało  założone muzeum. Muzeum Karen Blixen.

Dom Karen Blixen zachował się w dużej mierze w niezmienionym stanie, z oryginalnymi meblami, wystrojem i książkami.

Na poddaszu zaaranżowano pracownię z kolekcję jej obrazów olejnych. Muzeum organizuje również wystawy specjalne poświęcone życiu i twórczości autorki. 

Rungstedlund jest również siedzibą Duńskiej Akademii Literackiej, którą Karen Blixen współzałożyła w 1960 roku wraz z innymi duńskimi intelektualistami. W domu odbywa się również ceremonia wręczenia dorocznej Nagrody Rungstedlund z okazji urodzin Karen Blixen. Na terenie parku odbywa się tradycyjna duńska impreza świętojańska z ogniskiem i przemówieniami.

Wokół zabudowań rozciąga się park zajmujący powierzchnię 16,6 hektarów, z czego większość została zagospodarowana jako rezerwat ptaków, ale jest też miejsce na ogrody kwiatowe.

 

Grób Karen Blixen znajduje się u stóp Kopca Ewalda – niewielkiego wzniesienia zwieńczonego pomnikiem upamiętniającym tego poetę, uważanego za najważniejszego duńskiego poetę drugiej połowy XVIII wieku (okresu przedromantycznego). Niestety, z przyczyn technicznych („wypadek przy pracy”) nie mogę zamieścić zdjęcia płyty nagrobnej Karen Blixen mojego autorstwa.

Post o Muzeum Karen Blixen w Nairobi: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/02/miaam-w-afryce-farme-u-stop-gor-ngong.html