Villa des Arènes – Muzeum Matisse’a w Nicei. Francja

  

Siedemdziesiąt dwa lata temu zmarł Henri Matisse (1869–1954), francuski malarz uważany za prekursora fowizmu.

[AI] Fowizm to awangardowy kierunek w malarstwie francuskim, rozwijający się głównie w latach 1905–1907, charakteryzujący się (m.in.) używaniem jaskrawych agresywnych kolorów, deformacją kształtów, stosowanie ciemnego konturu.

Autoportret

Henri-Émile-Benoît Matisse urodził się 31 grudnia 1869 roku w Le Cateau-Cambrésis w północnej Francji. Miał być prawnikiem, rozpoczął studia prawnicze, pracował w kancelarii prawnej. Malować zaczął około 1890 roku podczas rekonwalescencji po operacji wyrostka robaczkowego. Na ścieżkę kariery prawniczej już nie wrócił – poświęcił się sztuce. Dużo podróżował, kilkukrotnie zmieniał miejsce zamieszkania. W 1917 roku po raz pierwszy przyjechał do Nicei. W 1938 roku na stałe zamieszkał w nicejskiej dzielnicy Cimiez, w której mieszkał (w różnych miejscach) do końca życia. Zmarł w Nicei 3 listopada 1954 roku. Został pochowany na cmentarzu obok Klasztoru Cimiez – klasztoru franciszkanów na wzgórzu Cimiez, którego początki sięgają X wieku.

Matisse, poza malarstwem uprawiał rzeźbę i grafikę. Projektował tkaniny, ilustracje do książek, kolaże.  Jedna z największych kolekcji jego dzieł zgromadzono w monograficznym muzeum w Nicei – Muzeum Matisse’a.

Muzeum zostało otwarte w 1963 roku w Villa des Arènes – XVII-wiecznej budowli w dzielnicy Cimiez. Matisse mieszkał w tej dzielnicy, ale nie w miejscu, które poświęcono jego twórczości.

Budynek został wzniesiony w latach 1670–1685. Po ukończeniu obiekt nazwano pałacem Gubernatisów (palais Gubernatis) – od nazwiska fundatora i właściciela, Jeana-Baptiste’a Gubernatisa, ówczesnego konsula w Nicei. W 1950 roku miasto Nicea wykupiło budynek z rąk prywatnych. Wówczas nadano jej nową nazwę – Villa des Arènes – ze względu na jej bezpośrednie sąsiedztwo z rzymskimi ruinami i amfiteatrem (arènes) w dzielnicy Cimiez.

Utworzone w Ville des Arènes w 1963 roku muzeum początkowo zajmowało pierwsze piętro budynku – parter przeznaczono na muzeum archeologiczne. W 1989 roku placówkę archeologiczną przeniesiono na pobliski teren wykopalisk, co umożliwiło rozbudowę Musée Matisse. Po czteroletniej przerwie związanej z renowacją i restrukturyzacja (autor projektu – architekt Jean-François Bodin), muzeum ponownie otwarto w 1993 roku.

Stała kolekcja muzeum składa się z rozmaitych darów – przede wszystkim od samego Matisse’a oraz jego spadkobierców, a także dzieł przekazanych przez państwo francuskie. W zbiorach znajduje się 68 obrazów i gwaszy, 236 rysunków, 218 grafik, 95 fotografii, 57 rzeźb, 14 książek ilustrowanych przez artystę, 187 przedmiotów należących niegdyś do malarza, a także szablony, tkaniny dekoracyjne, ceramika, witraże oraz dokumenty.

Poszczególne ekspozycje dotyczą różnych okresów i różnych form twórczości artysty. Np. motywy roślinne, inspiracje podróżami (w tym kolekcja tkanin przywiezionych przez niego z pordróży), grafiki. Dużą wystawę poświęcono projektowi Kaplicy Różańcowej dla sióstr dominikanek w Vence (gdzie Matisse mieszkał w 1943 roku). Projekt ten obejmował architekturę wnętrza, malowidła, witraże, meble oraz szaty liturgiczne. Sam Matisse uważał tę pracę za najważniejszą w jego karierze.