Anitkabir - Mauzoleum „Ojca Turków" - Atatürka. Ankara, Turcja

"Anitkabir" to turecka nazwa mauzoleum Mustafy Kemala Atatürka, współtwórcy i pierwszego prezydenta Republiki Tureckiej od  mementu jej utworzenia w 1923 roku do jego śmierci 10 listopada 1938 roku.

Już w pierwszym dniu mojego pobytu w Ankarze znalazłam się w pobliżu tego obiektu, więc trudno było go minąć, skoro to jedno z naważniejszech (wg przewodniów i folderów) miejsc w stolicy Turcji.

Mauzoleum położone jest w centrum Ankary, na wzgórzu zwanym Anıttepe. 

Zostało zaprojektowane przez architektów: profesora Emina Onata oraz Orhana Arda, zwycięzców konkursu ogłoszonego w 1942 roku. Konkurs miał wyłonić projekt mauzoleum, "które ukaże osiągnięcia i osobowość Atatürka i jednocześnie całego narodu tureckiego".

Budowę mauzoleum ukończono w 1953 roku. Ciało Atatürka zostało przeniesione do mauzoleum 10 listopada 1953 roku, w piętnastą rocznicę jego śmieci (do tego czasu trumna z ciałem była pochowana w Muzeum Etnograficznym).

Marmurowy sarkofag w Sali Honoru, głównej sali mauzoleum, jest grobem pozornym. Pod nim znajduje się komora, w której spoczywa trumna z ciałem Atatürka. Otoczona jest pojemnikami wypełnionymi ziemią ze wszystkich miast Turcji. Komora ta nie jest udostępniona do zwiedzania - można ją obejrzeć na monitorach w muzeum. 

Mauzoleum jest otoczone Parkiem Pokoju. Nazwa ta została zainspirowana jednym z powiedzeń Atatürka: „Pokój w kraju, pokój na świecie”. 

Wygłaszanie maksym chyba było zwyczajem pierwszego prezydenta, skoro wiele z nich umieszczono na billboardach, które mijam chodząc ulicami Ankary.

Park jest niedostępny dla zwiedzających, dostępna jest tylko droga prowadząca przez park do mauzoleum. Początek tej drogi - wejście - znajduje się w połnocnym narożniku parku. Nie można wnosić większych bagaży, ale na recepcji/strażnicy są skrytki do ich przechowania.

Całe założenie - mauzoleum jest tylko jego częścią - znajduje się w odległości kilkuset metrów od wejścia, droga wiedzie nieco pod górkę (wszak to wzgórze Anıttepe). Można skorzystać z bezpłatnej podwózki mini busem. 

Aleja Lwów o długości 262 metrów  to pierwszy odcinek drogi prowadzącej do mauzoleum. Jej początek flankują Wieża Niepodległości i Wieża Wolności. Weksponowano w nich wóz bojowy i łódź, którymi wieziono ciało Atatürka w czasie pogrzebu. 

Wzdłuż Alei ustawiono 24 hetyckie lwy symbolizujące siłę i jedność.

Hetyci byli starożytnym ludem indoeuropejskim, który w II tysiącleciu p.n.e. stworzył potężne imperium w Anatolii, obecnie Turcja.

Aleja Lwów prowadzi na Plac Zwycięstwa zwany też Placem Ceremonianym o wymiarach 129 × 84,25 metra. Plac wyłożony jest kostkami z trawertynu w czterech kolorach (czarnym, czerwonym, żółtym i białym), które tworzą kompozycję składającą się z 373 tradycyjnych motywów tureckich dywanów i kilimów. 

Plac otoczony jest galeriami i kolejnymi wieżami w których umieszczono samochody, z których korzystał prezydent.

W jednej z galerii znajduje się niewielka sala konferencyjna. 

Północno-wschodnią stronę placu zajmuje mauzoleum. Do jego wnętrza, do wspomnianej wcześniej Sali Honoru prowadzą 42 stopnie (pewnie to też jakaś symbolika, ale nie natknęłam się na informację jaka).

Całą przestrzeń pod Salą Honoru (równocześnie - za monumentalnymi schodami) oraz boczne skrzydła budowli zajmuje muzeum. Wejście do niego jest z galerii po prawej stronie. 

Zbiory podzielono na cztery sekcje:

- osobiste rzeczy należące do prezedenta i otrzymane dary,

- malarstwo olejne i panoramy bitew: pod Çanakkale/Gallipoli (1915-1916) oraz walk o niepodległość, 

- dokumenty dotyczące walki o niepodległość, 

- wystawa książek należących do Atatürka, w tym również jego notatki i strony z jego podkreśleniami. 

Po przeciwnej do mauzoleum stronie Placu Zwycięstwa znajduje się grób Mustafy İsmeta İnönü (1884-1973) – tureckiego wojskowego w stopniu generała, polityka, premiera i drugiego (po śmierci Kemala Atatürka) prezydenta Turcji. Był on najbliższym współpracownikiem i przyjacielem Mustafy Kemala Atatürka, dowódcą wojskowym z czasów wojny o niepodległość oraz drugim prezydentem Republiki Turcji. I w tym przypadku jest to symboliczny sarkofag. Właściwa komora grobowa mieści się pod ziemią.

W uzupełnieniu tego opisu - ponieważ nie jest to polityk zbyt znany w Polsce - skrót dokonań, które dały asumpt do uznania Mustafy Kemala za „Ojca Turków" (przeglad od AI).

Mustafa Kemal Atatürk przekształcił upadające Imperium Osmańskie w nowoczesne, świeckie i niepodległe państwo narodowe – Republikę Turecką. 

Najważniejsze zmiany i reformy, które przeprowadził to:

Odrzucenie rozbioru: Stanął na czele tureckiej wojny o niepodległość po I wojnie światowej i odrzucił narzucony przez mocarstwa traktat z Sèvres.

Utworzenie republiki: W 1923 roku oficjalnie proklamował powstanie Republiki Tureckiej i został jej pierwszym prezydentem. 

Zniesienie sułtanatu i kalifatu: Obalił sułtanat w 1922 roku oraz zlikwidował kalifat w 1924 roku, kończąc wielowiekową władzę dynastii osmańskiej. 

Świeckość państwa (laicyzm): Oddzielił religię od państwa, zlikwidował sądy szariackie i usunął islam jako religię państwową z konstytucji. 

Nowy alfabet: Zastąpił alfabet arabski alfabetem łacińskim w 1928 roku, co pomogło w walce z analfabetyzmem.

Zmiana kalendarza i czasu: Wprowadził kalendarz gregoriański oraz zachodni system miar i wag.

Prawa kobiet: Przyznał kobietom pełne prawa wyborcze (bierne i czynne) oraz zrównał je z mężczyznami w prawach cywilnych i rodzinnych.

Europeizacja ubioru: Zakazał noszenia tradycyjnych fezów na rzecz europejskich nakryć głowy oraz zachęcał do nowoczesnego ubioru.

Wprowadzenie nazwisk: Nakazał obywatelom przyjęcie stałych nazwisk na wzór zachodni. Sam otrzymał od parlamentu honorowe nazwisko Atatürk, co oznacza „Ojciec Turków”.