„Jabłuszko pełne snów…” Ałmaty, Kazachstan

Jabłko to jeden z najpopularniejszych, o ile nie najbardziej popularny, owoc na świecie. W 1990 roku brytyjska organizacja ekologiczna Common Ground „wymyśliła” Święto Jabłka. Dlaczego? Wiadomo – żeby propagować zalety jabłek. Bo to i witaminy, i błonnik, i wpływ na odporność organizmu, zmniejszenie cholesterolu…. Wszak: „Kto codziennie jabłko zjada, tego lekarz rzadko bada”.

W szerszym aspekcie, obchody święta i towarzyszące mu wydarzenia mają podnieść świadomość na temat pochodzenia żywności, mają zwrócić uwagę na różnorodność nie tylko gatunków jabłoni, ale w ogóle ekosystemów, na to co możemy utracić w wyniku postępu cywilizacji.

W Polsce Święto Jabłka obchodzone jest 28 września, w niektórych krajach (m.in. w USA) 21 września.

Nie można też nie wspomnieć o jabłku jako o jednym z najbardziej popularnych, i uniwersalnych – łączących motywy religijne, mitologiczne i ludowe – symboli w kulturze, poczynając od owocu z Drzewa Poznania Dobra i Zła. W mitologii greckiej złote jabłka z ogrodu Hesperyd symbolizowały nieśmiertelność i wieczną młodość. Jabłkiem posłużył się Parys i zła macocha w Królewnie Śnieżce.

I jeszcze Wilhelm Tell, Isaac Newton, Big Apple, czy zielone jabłuszko (w czasach PRL-u)… I inspiracja dla twórców. „Jabłuszko pełne snów”, które dało tytuł temu postowi to tytuł piosenki z dawnych lat. Autorem słów jest Tadeusz Urgacz (muzyka Bogusław Klimczuk, najbardziej znane wykonanie – Mieczysław Wojnicki)

Przykłady można by mnożyć, ja powspominam.

W latach siedemdziesiątych XX wieku uczestniczyłam w międzynarodowym studenckim spotkaniu. My, studenci z Polski i studenci z „bratniego” kraju za wschodnią granicą, z dalekiej azjatyckiej republiki.

W ramach wymiany suwenirów otrzymałam broszkę w kształcie jabłuszka. Czerwona ozdoba bardzo się wszystkim podobała, każdy chciał ją zobaczyć z bliska…

Po „procesie” podziwiania przez wszystkich jabłuszko już do mnie nie wróciło! Komuś się bardzo, bardzo spodobało.

A ja zakodowałam informację, że nazwa miasta w Kazachskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej, w którym studiował darczyńca owej broszki, stolica tej republiki – Ałma Ata – ma coś wspólnego z jabłkiem…

Ałmaty odwiedziłam dopiero dwa lata temu, w 2024 roku.

Miasto, które rozrosło się z rosyjskiego fortu Zailijskoje założonego na trasie Jedwabnego Szlaku w 1854 roku, zmieniło przez wieku i status, i nazwę. Od 1867 do 1921 roku miasto nosiło nazwę Wierny (Ве́рный). W 1921 roku po raz pierwszy pojawia się nazwa nawiązująca do jabłka – Ałma-Ata (Алма-Ата), co tłumaczy się zwykle jako „ojciec jabłek” (czasem nazwa ta jest interpretowana jako "pełne jabłek" lub "bogate w jabłka"). Taka nazwa obowiązywała w Związku Radzieckim, którego republiką był Kazachstan. W języku kazachskim nazwa brzmiała Алматы (Ałmaty). Po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan w 1993 roku władze kazachskie podjęły decyzję o przyjęciu jako urzędowej nazwy kazachskiej formy „Ałmaty”.

W 1997 roku miasto straciło status stolicy Kazachstanu/Republiki Kazachstanu, niepodległego już państwa., którą przeniesiono do Akmoły (tę nazwę zmieniono rok później na „Astana”).

Dlaczego jabłka i dlaczego właśnie tutaj, w południowej części Kazachstanu? Według legendy kazachskiej to w Kazachstanie, u podnóża Tienszan rosła pierwsza jabłoń.

Istotnie, pierwotnie jabłonie występowały w Azji Centralnej. Do dzisiaj na wzgórzach wokół Ałmatów można natknąć się na dzikie sady jabłoni.

W jakimś stopniu kaukaską legendę potwierdzają badania genetyków, którzy dowodzą, że jabłoń domowa wywodzi się od drzew Malus severi (jabłoń dzika), które rosły przed wiekami na terytorium dzisiejszego Kazachstanu. Stąd rozprzestrzeniały się na cały świat – od ok. 1500 roku p.n.e. Natomiast pierwsze ślady spożywania jabłek przez człowieka pochodzą z terenu dzisiejszej Turcji, sprzed ok. 8500 lat p.n.e.

Zdjęcia ilustrujące ten wpis pochodzą z Ałmatów oraz z Astany, w której jabłka zdobiły Plac Ałamty.